Chapter 1: Linear Data Structures (အစဉ်လိုက် အချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံများ)

အချက်အလက်တိကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု အစဉ်လိုက် သိမ်းဆည်းရေ Data Structure တိကို လေ့လာကတ်ပါဖို့။

1. Array (အစဉ်လိုက် စီထားရေ ဇယား)

Array Visual

ယင်းက ဇာလဲ? အရွယ်အစား သတ်မှတ်ထားပြီးသား အခန်းကန့်ချေတိမှာ Data တိကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု အစဉ်လိုက် ထည့်ထားရေ ပုံစံပါ။

လက်တွိ့ဘဝ ဥပမာ - ကြက်ဥကပ် (Egg Carton) ပိုင်ပါရာ။ ကြက်ဥကပ်တစ်ခုမှာ အလုံး ၃၀ ဆံ့ရေဆိုကေ ၃၀ ရာ ထည့်လို့ရဖို့။ ၃၁ လုံးမြောက် ထပ်ထည့်ချင်ကေ ကပ်အသစ် လိုပါလိမ့်မေ။ ၅ လုံးမြောက် ကြက်ဥကို ယူချင်ကေ တန်းပနာ ယူလိုက်ရုံပါရာ။

ဇာခါ သုံးဖို့လဲ?

  • သိမ်းရဖို့ အရွီအတွက်ကို ကြိုသိထားရေ အခါ။
  • Data တိကို နံပါတ်စဉ် (Index) နန့် အမြန်ဆုံး ယူချင်ရေ အခါ။

Visualization:

Index:  0    1    2    3    4
Data: [ 10 | 20 | 30 | 40 | 50 ]

2. Linked List (ကွင်းဆက် ဇယား)

Linked List Visual

ယင်းက ဇာလဲ? Data တစ်ခုနန့် တစ်ခု လက်တွဲပနာ ချိတ်ထားရေ ပုံစံပါ။ Data တစ်ခုစီမှာ သူ့နောက်က Data ဇာနားမှာ ရှိရေလဲဆိုစွာ လိပ်စာ (Pointer) ပါပါရေ။

လက်တွိ့ဘဝ ဥပမာ - ရတနာသိုက် လမ်းညွှန် ပိုင်ပါရာ။ ပထမ သဲလွန်စကို တွိ့မှ ဒုတိယ သဲလွန်စ ရှိရေနီရာကို သိရဖို့။ ဒုတိယကို ရမှ တတိယကို ဆက်သွားလို့ရဖို့။ ချက်ချင်းကြီး ပဉ္စမမြောက်နီရာကို ရောက်မသွားနိုင်ပါ။

ဇာခါ သုံးဖို့လဲ?

  • Data အရွီအတွက် အတိအကျ မသိရေ အခါ (လိုသလောက် ထပ်ချိတ်လားလို့ရရေ)။
  • ကြားထဲက Data တိကို ဖျက်စွာ၊ ထပ်ထည့်စွာ မကြာမကြ လုပ်ရရေ အခါ။

Visualization:

[Head] -> [Data|Next] -> [Data|Next] -> null

3. Stack (ထပ်စီ - နောက်ဆုံးဝင် ပထမထွက်)

Stack Visual

ယင်းက ဇာလဲ? LIFO (Last In, First Out) ပုံစံပါ။ နောက်ဆုံးမှ ရောက်လာရေ အရာက အရင်ဆုံး ပြန်ထွက်ရပါရေ။

လက်တွိ့ဘဝ ဥပမာ - ပန်းကန်ပြား ဆီးပြီး ထပ်ထားစွာ မျိုးပါ။ ဆီးပြီးသား ပန်းကန်တိကို တစ်ချပ်ပြီး တစ်ချပ် ထပ်လိုက်မေ။ ပြန်ယူသုံးရေ အခါ ထိပ်ဆုံး (နောက်ဆုံးမှထားရေ) ပန်းကန်ကိုရာ အရင်ယူလို့ ရပါဖို့။

ဇာခါ သုံးဖို့လဲ?

  • Undo (Ctrl+Z) လုပ်ဆောင်ချက် (နောက်ဆုံးမှားစွာကို အရင်ဖျက်စွာ)။
  • Web Browser ရဲ့ Back Button (နောက်ဆုံးကြည့်ထားရေ စာမျက်နှာကို ပြန်ခေါ်စွာ)။

Visualization:

|  Top  |
|_______|

4. Queue (တန်းစီ - ဦးသူ ပထမထွက်)

Queue Visual

ယင်းက ဇာလဲ? FIFO (First In, First Out) ပုံစံပါ။ အရင်ဆုံး ရောက်ရေလူက အရင်ဆုံး ဝန်ဆောင်မှု ရပါရေ။

လက်တွိ့ဘဝ ဥပမာ - ဘတ်စ်ကားမှတ်တိုင်မှာ တန်းစီစွာ မျိုးပါ။ အရင်ရောက်ရေလူ အရင်ကားထက်တက်ရရေ။ နောက်မှ ရောက်ရေလူက အနောက်ဆုံးမှာ နီရရေ။

ဇာခါ သုံးဖို့လဲ?

  • Printer မှာ စာရွက်ထုတ်ဖို့ စောင့်စွာ (အရင်ပို့ရေ ဖိုင် အရင်ထွက်ဖို့)။
  • Customer Service မှာ ဖုန်းပြောဖို့ စောင့်စွာ။

Visualization:

Rear -> [ C ] -> [ B ] -> [ A ] -> Front

သင်ခန်းစာ အကျဉ်းချုပ်

  • Array: အရွယ်အစား သတ်မှတ်ထားရေ အစဉ်လိုက် ဇယား။
  • Linked List: တစ်ခုနန့် တစ်ခု ချိတ်ဆက်ထားရေ ကွင်းဆက်။
  • Stack: နောက်ဆုံးဝင် ပထမထွက် (LIFO)။
  • Queue: ဦးသူ ပထမထွက် (FIFO)။

လေ့ကျင့်ခန်း (Exercises)

  1. Music Playlist: မင်းရေ MP3 App တစ်ခု ရွီးနီရေ ဆိုပါစို့။ "Next Song" နှင့် "Previous Song" ကို လွယ်လွယ်ကူကူ လားနိုင်ရန် Array နှင့် Linked List မည်သည်ကို ရွီးချယ်ဖို့လဲ? ဇာကြောင့်လဲ?
  2. Browser History: Web Browser ၏ "Back" ခလုတ်ကို ဖိလိုက်ကေ နောက်ဆုံးကြည့်ထားရေ စာမျက်နှာကို ပြန်ရောက်လားရေ။ အေစနစ်အတွက် Stack သို့မဟုတ် Queue မည်သည်ကို သုံးသင့်လဲ?